X
تبلیغات
رایتل

مفسر

برخورد با توهین به قرآن در هنر غرب نیازمند سیاست‌گذاری هوشمند کشورهای اسلامی

گروه هنر: مصاف با آثار هنری موهنی که در غرب تولید می‌شود و هدف آن در انزوا قرار دادن تفکرات اسلامی است، تدابیر هوشمندانه‌تر سیاست‌گذاران کشورهای اسلامی را طلب می‌کند.

پیش از این دلیل هجوم غرب به اسلام و مقدسات مسلمانان را مورد بررسی قرار دادیم در بخش دوم نیز در ابتدا این موضوع را مورد توجه قرار می‌دهیم که چه افرادی خالقان این آثار هستند و آیا هنرمند متفکر تمایلی به ارائه آثار موهن و هتاکی به اعتقادات انسان‌های دیگر دارد و یا اینکه هنرمند غربی ندانسته در راستای اهداف سران غرب گام برمی‌دارد.

بی‌محتوا بودن هنر غرب و میل به جنجال‌آفرینی

«احمد وکیلی» نقاش و استاد دانشگاه در این مورد اظهارداشت: هنرمندان غرب به طور مستقیم قصد اسلام‌ستیزی ندارند بلکه به علت بی‌محتوا بودن آثار غرب بیشتر از موضوع به جنجال‌آفرینی توجه دارند زیرا هم اکنون مطالب نغزی که در هنر غرب مطرح می‌شود، برگرفته از فرهنگ کشورهای شرقی مانند ایران، چین و هند، آفریقا، آمریکای لاتین و... است و سایر مطالب موضوعات روزمره و پیش‌پا افتاده‌ای است که غنای کافی ندارد.

وی ادامه‌داد: هنر غرب در حال حاضر جلب توجه و جذب مخاطب را یکی از نشانه‌های خلاقیت می‌داند و در واقع جلب توجه یکی از ویژگی‌ها و ارکان اصلی مدرنیته است به همین علت چون توهین به مقدسات ادیان الهی و به ویژه اسلام حساسیت همه مردم دنیا را برمی‌انگیزد، هنرمندان غرب به این کار روی می‌آورند چرا که عکس‌العمل‌های مسلمانان نسبت به توهین‌های غرب انگیزه‌ای شده تا انتشار آثار ضداسلام رونق پیدا کند از این روی مسئولان و رسانه‌ها باید در چنین مواردی هوشیار باشند و به تبلیغات آثار نازل و بی‌ارزش غرب نپردازند زیرا انسان‌های بی‌مغز در همه جهان یافت می‌شوند که باید از کنار آنها بی‌توجه گذشت.

توهین کردن از نشانه‌های زبونی فرد است

در ادامه «حسن بنیانیان» مدیر حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی در پاسخ به این پرسش که آیا هنرمند واقعی حاضر است در اثرش به دین و یا اندیشه‌ای به غیر از آنچه که خودش به آن باور دارد توهین کند،خاطرنشان‌کرد: به طور کلی هنرمندی که دارای فطرت پاک انسانی باشد اصلا با هنرش باعث رنجش کسی یا عقیده‌ای نمی‌شود و اگر هم دینی را قبول ندارد با بیان نقادی طرح مسئله کرده و از توهین پرهیز می‌کند. به طور معمول توهین کار افراد ذلیل و بدون منطق است. این اشخاص دارای نفسانیات هستند. همچنین وظیفه هنرمند همراه کردن دیگران با هنر خود است نه اینکه باعث رنجش و کدورت بشود.

«امرالله فرهادی» گرافیست و دبیر انجمن طراحان گرافیک ایران نیز درباره خالقان آثار ضداسلامی تصریح‌کرد: به طور طبیعی هنرمند غربی تحت تاثیر تبلیغات جهانی و تفکرات دین‌ستیز موجود در غرب به اسلام نظر سوئی پیدا کرده ولی در عین حال تا به حال هیچ کدام از هنرمندان اصیل صاحب‌اندیشه که اهل مطالعه و تفکر هستند، وارد چنین جریاناتی نشده‌اند و هنر خود را با دیدگاه‌های دین‌ستیز ارائه نکرده‌اند.

وی ادامه‌داد: البته نمی‌توان عنوان کرد که هنرمندانی که آثار اسلام‌ستیز خلق می‌کنند، ناآگاهانه مورد سوءاستفاده قرار گرفته‌اند زیرا این موضوع را باید فرد به فرد بررسی کرد اما در یک نگاه کلی این نکته به ذهن متبادر می‌شود که نامداران شاخص هنر جهان با این جریانات همسو نیستند و به هنر نگاه ابزاری ندارند بالطبع مورد بهره‌برداری سران و سیاست‌گذاران نیز قرار نمی‌گیرند.

در ادامه بحث نظر «سیدمهدی حسینی» نقاش و منتقد هنری را جویا شدیم. وی تاکیدکرد: اندیشمند اهل تفکر و تعمق است و چنین فردی اگر به اسناد موجود توجه کند، متوجه خواهدشد که در مجموعه‌ها و موزه‌های معروف غرب بخش عمده‌ای از آثار مربوط به فرهنگ و هنر اسلامی است و در حال حاضر نیز هنرمندان مسلمان از افراد مطرح در عرصه هنر روز دنیا هستند. با این اوصاف هر صاحب اندیشه‌ای به پوچ بودن آثار ضداسلامی پی می‌برد و از شرکت در این گونه برنامه‌ها پرهیز می‌کند.

واکنش هنرمندان مسلمان نسبت به انتشار آثار موهن

موضوع بعدی که مطرح شد واکنش هنرمندان مسلمان نسبت به انتشار آثار موهن بود. در این زمینه حجت‌الا‌سلام ‌و المسلمین «حمید رسایی» مدیر کل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم و مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تاکیدکرد: به عقیده من پاسخ مستقیم به این گونه آثار بیشتر سازندگان آنان را جری‌تر می‌کند بنابراین هنرمندان ما باید به دور از جنجال، آثاری خلق کنند که در آن تصویر واقعی اسلام به تصویر کشیده شود.

حسن بنیانیان نیز در مورد وظیفه هنرمند ایرانی در برابر این توهین‌ها به خبرنگار ایکنا گفت: در عرصه هنر متعهد دفاع از اعتقادات دینی بخشی به عهده هنرمندان و بخش دیگر بر عهده مدیران فرهنگی و سیاسی جامعه است. همه این وظایف باید با یکدیگر پیوند بخورد تا هنرمند متعهد دلگرمی پیدا کرده و هنری دینی خلق کند و قاعده تحقق چنین امری تقاضای این نوع کارها در مراکز مختلف فرهنگی است و این امر باید در تمام کشور از سوی ارگان‌های هنری پیگیری شود.

وی نیز با تایید نظر رسایی ذکرکرد: هنرمند جوان علاقمند به سینما باید با حمایت‌های ارگان‌های هنری و دولتی ابتدا فیلم‌هایی کوتاه و در ادامه با پیدا کردن توانایی لازم فیلم‌های بلند موجه و قابل قبولی بسازد که چهره واقعی اسلام و دین را نمایان کند تا بتوانیم بازار کشورهای اسلامی را برای نمایش چنین فیلم‌هایی مهیا و آماده کنیم همچنین همان طور که در تمام عرصه‌های کشور این زمینه حمایتی جریان دارد، باید در زمینه فرهنگی نیز چنین رویکردی دنبال شود تا جریان ساخت فیلم متعهد شکل پیوسته‌ای به خود بگیرد.

حسینی نیز درباره نحوه پاسخ‌گویی به آثار موهن از سوی هنرمند مسلمان اظهارداشت: هنرمندان ما نیازی به واکنش‌های مشابه ندارند ولی در عمل می‌توانند اشتباه بودن تصورات رایج درباره اسلام و مسلمانان را به اثبات برسانند چرا که ما اکنون در عرصه هنر بین‌المللی مطرح هستیم و از طریق ارائه آثار هنری قوی می‌توان نشان داد که انسانی‌تر و عمیق‌تر فکر و عمل می‌کنیم.

در ادامه «بهمن عبدی» کاریکاتوریست مطرح کشور به وظیفه هنرمند در قبال آثار غربی اشاره کرد و گفت: هنرمند وظیفه دارد کار خود را به بهترین شکل ارائه دهد و ما ایرانیان نیز با رعایت اخلاق هنری و پرهیز از موضوعات غیراخلاقی حرف‌های خود را می‌زنیم بدون اینکه درصدد پاسخ‌گویی به حرکات غرب باشیم همچنین این اعمال چندان موثر نیست و افراد آزاده دنیا تحت تاثیر آن قرار می‌گیرند. همچنین می‌توان ذکر کرد کاریکاتور ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی پیشرفت چشم‌گیری داشت و اکنون هنرمندان کاریکاتوریست ایرانی در همه جهان شناخته شده‌اند به همین علت بدون بی‌احترامی و واکنش‌های نامناسب می‌توانیم عقاید خود را منتقل کنیم.

وی یادآورشد: مخالفت با اسلام و حکام اسلامی به قدمت تاریخ اسلام است و از همان بدو ظهور اسلام همواره مخالفت‌ها به اشکال گوناگون وجود داشته‌است ولی فرد مسلمان باید بدون توجه به مخالفت‌ها با نشان دادن شرافت و نجابت خود به انجام کار صحیح مبادرت ورزد.

مقابله با آثار غربی از عهده هنرمند به تنهایی خارج است

«محمدباقر آقامیری» نگارگر، تذهیب‌کار و دبیر انجمن نگارگری ایران به نکته دیگری اشاره کرد و اظهارداشت: در چنین مواردی انتظار داشتن از هنرمند به تنهایی بیهوده است زیرا اکثر هنرمندان ما در تنگنا هستند و وضعیت معاشی مناسبی ندارند در حالی که برای انجام کارهای فرهنگی نیاز به حمایت متولیان فرهنگی و دولتی است که با سفارش به هنرمند او را در این روند قرار داده و به مقابله با چنین حرکاتی بپردازند.

فرهادی نیز درباره پاسخ هنرمندان ایرانی و مسلمان به انتشار آثار موهن تاکیدکرد: در سال‌های بعد از انقلاب به علت ارتباطات محدود هنرمندان ایران با جهان، هنرمندان ما بیشتر در انزوای خود به خلق اثر می‌پرداختند اما در حدود 10 سال اخیر با تلاش جامعه هنری آثار و تفکرات ما فراتر از مرزها رفته و با حضور هنرمندان ایران در مسابقات بین‌المللی به چهره‌های آشنایی در جهان بدل شده‌اند با این اوصاف طبیعی است که هنرمند ایرانی پاسخ درخوری به جریانات دین‌ستیز تا کنون نداده‌باشد.

این هنرمند گرافیست اشاره‌کرد: در ریشه‌یابی ناکامی هنرمندان ما، بی‌توجهی دولت و سران فرهنگی کشور را باید دخیل دانست زیرا هنرمند غربی با حمایت دولت به موفقیت دست می‌یابد اما در ایران شاهد چنین حمایت‌هایی نیستیم و گاه اگر هنرمندی نیز به موفقیتی در عرصه جهانی دست پیدا کند، اتهام‌های بی‌اساسی مانند هنر غربی‌پسند و ضدارزش به او وارد می‌آید که مایه تاسف است.

راهکارهای مقابله با هجوم غرب به اعتقادات دینی مسلمانان

حال باید دید در مقابل این هجوم که به اعتقادات دینی و مقدسات مسلمانان می‌شود، چه راهکارهایی وجود دارد که غرب از این رفتار توهین‌آمیز دست کشد و یا حداقل ما رفتاری را در پیش گیریم که آثار هنری تخریب‌کننده اسلام را بی‌اثر کنیم. فرهادی در این مورد اظهارداشت: ارتباطات در هنر جهان نکته بسیار مهمی است و ما با اعتقاد به بر حق بودن خود باید در عرصه هنر حضور فعال داشته و ارتباطات خود را افزایش دهیم. دولت نیز می‌تواند با حمایت‌های همه جانبه از هنرمند به او کمک کند که هنر خود را به بلوغ و شکوفایی برساند که در این میان حمایت مالی تنها بخشی از این جریان است.

وی افزود: یکی از حمایت‌هایی که از هنر می‌توان کرد، اختصاص برنامه‌های خوش‌ساخت و مفید در این مقوله است اما متاسفانه در صدا و سیما زمان بسیاری صرف موضوعاتی چون ورزش و سرگرمی می‌شود و برنامه‌های هنری موجود نیز توان لازم را ندارند. در مورد حمایت اقتصادی نیز تخصیص بودجه کافی به بخش هنر و خرید آثار ارزشمند هنرمندان از راهکارهای موجود است اما در مجلس کمترین بودجه به هنر اختصاص پیدا می‌کند.

این گرافیست یادآورشد: برای روشن شدن اذهان عمومی جهان و مقابله با آثار اسلام‌ستیز می‌بایست به مردم آگاهی‌های لازم داده شود و اگر هنر را در این مسیر موثر ‌دانسته و در سخنرانی‌ها و همایش‌ها ایران را مهد تمدن و هنر می‌نامیم، باید در عمل نیز برای شکوفایی هنر و مطرح شدن هنر ایران در دنیا تلاش کرده و تناقض عمل و ادعاهای خود را کاهش دهیم.

وکیلی در پاسخ به این پرسش که آیا نسبت به توهین‌ها باید بی‌توجه بود، تاکیدکرد: البته نباید نسبت به رفتارهای ناشایست بی‌توجه بود اما با پوشش خبری وسیع تنها به گسترش مخاطبان و تبلیغات این آثار دامن می‌زنیم و به غرب برای نیل به اهدافش مدد می‌رسانیم.

لزوم حرکت خودجوش هنرمندان در واکنش به آثار غربی

بنیانیان نیز با اشاره به صدور بیانیه حوزه هنری در محکومیت آثار توهین‌آمیز گفت: اگر این نوع حرکت‌ها به صدور بیانیه دولتی و حکومتی محدود نشود و هنرمندان به صورت خودجوش عمل کنند بهتر و تاثیر آن بیشتر است البته حوزه هنری همیشه تلاش می‌کند در مورد این اتفاقات به گونه‌ای حرکت کند که هنرمندان خود نسبت به این مسایل واکنش نشان دهند و اسمی از یک نهاد خاص مطرح نشود.

آقامیری نیز از انتشار آثار دینی یاد کرد و توضیح داد: انتشار آثار دینی یکی از راهکارهای مقابله با آثار موهن غرب است که می‌تواند با خنثی کردن تاثیرات آنها به اشاعه فرهنگ معنوی در ایران و دنیا کمک کند و این در صورتی میسر خواهدبود که اهمیت این موضوع برای متولیان فرهنگی کشور و مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی روشن شده و به یکی از دغدغه‌های آنان بدل شود.

وی ابرازکرد: در کشورهای غربی هر ساله انجیل‌هایی با طرح‌ها و نقاشی‌های جدید برای گروه‌های سنی مختلف چاپ و منتشر ‌شده و نمونه‌های قدیمی‌تر نیز تجدید چاپ می‌شود اما در ایران هیچ فعالیت دامنه‌داری در این زمینه انجام نمی‌شود و با اینکه طرح‌های بسیاری از سوی ما در جلسات مختلف درباره انتشار آثار مصور قصص قرآنی و تصویرسازی آیات قرآن ارائه‌ شد، اما با استقبال و حمایت روبه‌رو نشد.

این هنرمند یادآورشد: وزارت ارشاد و انجمن‌های هنری می‌بایست با حمایت و سوق دادن هنرمند به هنر دینی و نشان دادن قداست شخصیت‌های دینی سعی در پایان دادن به تولید آثار توهین‌آمیز کنند و همچنین با برپایی نمایشگاه‌ها و مسابقات بین‌المللی و دعوت از هنرمندان کشورهای مختلف آنان را با فرهنگ ایرانی و اسلامی آشنا کنند تا از این پس به خلق چنین آثاری نپردازند.

برپایی نمایشگاه‌ها و همایش‌ها برای روشن شدن اذهان عمومی

در ادامه حسینی ابرازکرد: برای روشن شدن اذهان عمومی می‌بایست مقالاتی ارائه داد و نمایشگاه‌هایی از فرهنگ اصیل ایرانی و اسلامی و همین طور آثار هنرمندان معاصر ترتیب داد تا همگان با ریشه‌های فرهنگی ما آشنا شوند همچنین می‌توانیم با ادامه مسیری که خط مشی فکری ما را مشخص می‌کند، همچون گذشته حقانیت خود را اثبات کنیم.

«سیدمسعود شجاعی طباطبایی» کاریکاتوریست و مدیر خانه کاریکاتور توجه همه مردم به این موضوع را خواستار شد و عنوان‌کرد: مردم ایران و به ویژه هنرمندان می‌توانند به صورت علنی و یا مجازی در اینترنت با تمام توان خود نسبت به اعمال ضد اسلامی غرب واکنش نشان دهند زیرا صهیونیست‌ها با برنامه‌ریزی‌های دقیق و گسترده خود از هر ابزاری برای ایجاد اسلام‌ستیزی استفاده می‌کنند و سازمان‌های بین‌المللی مانند سازمان ملل را نیز به ملعبه‌ای برای رسیدن به اهداف خود تبدیل کرده‌اند.

عبدی گفت‌وگو را بهترین راهکار عنوان کرد و گفت: گفت‌وگوی مسئولان نظام با سران غرب بهترین راه حل برای اتمام این مسئله است و ما به همان شکل که در بسیاری از مسایل سیاسی راه گفتمان را پیش می‌گیریم، باید در این مورد نیز باب گفت‌وگو را گشوده و از این طریق به مقصود خود برسیم.

«سهراب هادی» نقاش راه مقابله با چنین هجمه‌هایی را در حیات دوباره سنت پیامبر، فرهنگ عاشورا و دکترین امام خمینی(ره) دانست و گفت: درخششی که به‌عنوان دین حقیقت‌گرایی که مبدع آن حضرت رسول(ص) در قالب زبان وحی بود و پرچمدار آن امام حسین(ع) در واقعه عاشورا بود، نتوانستیم حیات دوباره به آن دهیم ولی با تمام هجوم‌هایی که در خارج از ایران مطرح شد ما درصدد هستیم این نظریه را از طریق دکترین امام(ره) رشد دهیم و در این راه بهره‌گیری از خلاقیت‌های هنری می‌تواند به شدت کمک کند.

جمع‌بندی نهایی

در جمع‌بندی گفته‌های هنرمندان چند نکته قابل توجه است از جمله اینکه در میان خالقان آثار ضداسلامی نمی‌توان چهره‌های شاخص و اهل تفکر هنر غرب را دید که این مسئله نشان از اصالت هنر و عمق اندیشه‌های هنرمندان واقعی دارد که فریب سودجویان را نخورده و هنر خود با توهین به عقاید سایر انسان‌ها آلوده نمی‌کنند.

در مقابل هنرمند متعهد مسلمان می‌تواند برای خنثی کردن آثار غربی با ارائه آثاری قوی چهره واقعی اسلام را به همگان نشان دهد تا افرادی که تحت تاثیر آثار ضداسلامی قرار گرفته‌اند، اسلام واقعی را بشناسند که البته موفقیت هنرمند در گرو حمایت‌های درست و همه جانبه مسئولان است که در زمینه‌های مختلف می‌توانند به یاری هنرمند بشتابند.

در عین حال راهکارهایی چون گفت‌وگوی مسئولان نظام با سیاستمداران غرب، برگزاری همایش‌‌ها و ارائه مقالات برای نشان دادن نادرستی آثار ضداسلامی، انتشار آثار هنری دینی و احیا فرهنگ اسلامی و سنت پیامبر(ص) و سایر ائمه(ع)، بهره‌گیری از افکار و نظریه‌های بزرگانی چون امام خمینی(ره) و... نیز برای مقابله وجود دارد که می‌تواند مورد استفاده متولیان فرهنگی قرار گیرد.